اگر بخواهیم بهترین تحلیل روان شناختی از دگرگونی احوالات فردی و علل واژگونی جمعی جامعۀ اسلامی بعد از رحلت رسول اعظم (ص) را پیش رو داشته باشیم و بررسی کنیم که چرا با سرعت اوضاع سیاسی ـ اجتماعی امت اسلامی آن گونه بر خلاف مسیر صحیح و سلیمی که رسول الله (ص) به امر الهی برای آینده امت اسلامی تصویر نموده بود؛ به حرکت در آمد، باید به کلمات پاره تن رسول خدا (ص) ـ فاطمۀ زهرا (س) ـ رجوع کرد. هم او که برای از کار انداختن چرخ این حرکت پرشتاب جامعۀ اسلامی به سوی انشقاق و اختلاف و روی برگردانی از نشان برافراشتۀ غدیر یعنی ولایت فریاد زد و خطبه خواند و گریه نمود و ضربه خورد و سرانجام در گمنامی و بی نشانی به شهادت رسید.

وقتی حضرت با تنی رنجور و مجروح خود را به مسجد النبی (ص) می رساند تا با اقامۀ برهان و بیان مستدل حق غصب شدۀ خویش ـ فدک ـ را بستاند، آنگاه که هیچ منطق و استدلالی برای بازگرداندن حقوق غصب شدۀ بیت وحی کارگر نمی افتد، حضرت رو به جمع کثیر حاضر ـ خصوصا انصار ـ می نماید و سوابق تماشاچیان صحنۀ مظلومیت خویش را که هم اینک زبان را در کام و تیغ را در غلاف حبس نموده اند، این گونه می فرماید:
« يَا مَعْشَرَ النَّقِيبَةِ وَ أَعْضَادَ الْمِلَّةِ وَ حَضَنَةَ الْإِسْلَامِ مَا هَذِهِ الْغَمِيزَةُ فِي حَقِّي‏ وَ السِّنَةُ عَنْ ظُلَامَتِي؟ أَ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَبِي يَقُولُ الْمَرْءُ يُحْفَظُ فِي وُلْدِهِ سَرْعَانَ مَا أَحْدَثْتُمْ وَ عَجْلَانَ ذَا إِهَالَةٍ وَ لَكُمْ طَاقَةٌ بِمَا أُحَاوِلُ وَ قُوَّةٌ عَلَى مَا أَطْلُبُ: اى گروه بزرگان و اى بازوان تواناى آیین، و اى نگهداران دين، اين چه رفتار سست و سبكى است كه ظالمانه در حقّ من روا داشته‏ايد؟ مگر پدرم؛ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نفرموده بود: «مراعات هر شخصى در احترام به فرزندان اوست»؟ چه با شتاب خلاف آن عمل كرديد، هر چند اين امر قابل پيش‏بينى بود، با اين كه شما براى احقاق حقوق من قادر و توانایيد »
یا در فراز دیگر همین خطبه گذشته و حال این نظاره گران بی تفاوت را این گونه توصیف می نماید:
« إِيهاً بَنِي قَيْلَةَ أَ أُهْضِمَ تُرَاثُ أَبِي- وَ أَنْتُمْ بِمَرْأًى مِنِّي وَ مَسْمَعٍ وَ مُنْتَدًى‏ وَ مَجْمَعٍ تَلْبَسُكُمُ الدَّعْوَةُ وَ تَشْمَلُكُمُ الْخِبْرَةُ وَ أَنْتُمْ ذَوُو الْعَدَدِ وَ الْعُدَّةِ وَ الْأَدَاةِ وَ الْقُوَّةِ وَ عِنْدَكُمُ السِّلَاحُ وَ الْجُنَّةُ تُوَافِيكُمُ الدَّعْوَةُ فَلَا تُجِيبُونَ وَ تَأْتِيكُمُ الصَّرْخَةُ فَلَا تُغِيثُونَ وَ أَنْتُمْ مَوْصُوفُونَ بِالْكِفَاحِ مَعْرُوفُونَ بِالْخَيْرِ وَ الصَّلَاحِ: اى گروه انصار، شما حاضر و ناظر باشيد و ميراث پدر من مورد دستبرد ديگران واقع گردد؟! شما مشمول دعوت من گشته و در معرض امتحان و آزمايشيد، حال اين كه‏ شما برخوردار از سلاح و تجهيزات جنگى بوده و معروف به اهل خير و صلاح و نيكوكارى هستيد »
اولین پرسشی که با خواندن این فرازهای والا ـ که بیانگر غربت تامۀ اهل بیت وحی سلام الله علیهم در ایام کوتاه پس از پیامبر (ص) است ـ به ذهن می آید این است که چرا افرادی که سوابق روشنی چون « بازوان توانای آیین، نگهداران دین و معروف به صلاح و نیکوکاری بودن » را در کارنامه خویش دارند، به واسطۀ حال فعلی آنها یعنی سکوت مرگبار و نظاره گر و بی نفاوت نشستن شان، فاجعۀ عظیم انحراف مسیر صحیح حرکت جامعۀ دینی و غربت اولیای خدا در حال رخ دادن است. پاسخ این پرسش و علت مرگ این سوابق درخشان در مرداب سکوت نگاه های تماشاچی اهل مدینه در فراز بعدی خطبۀ فدکیه حضرت صدیقۀ طاهره (س) این گونه بیان می شود:
« قَدْ أَرَى أَنْ قَدْ أَخْلَدْتُمْ إِلَى الْخَفْضِ‏- وَ أَبْعَدْتُمْ مَنْ هُوَ أَحَقُّ بِالْبَسْطِ وَ الْقَبْضِ وَ خَلَوْتُمْ بِالدَّعَةِ وَ نَجَوْتُمْ بِالضِّيقِ مِنَ السَّعَةِ فَمَجَجْتُمْ مَا وَعَيْتُمْ وَ دَسَعْتُمُ الَّذِي تَسَوَّغْتُمْ‏: آرى مى‏بينم كه شما ميل به رفاه و آسايش دنيا نموده و دست از آنكه شايسته توليت و امامت است برداشته‏ايد، و خود را از مسئوليّت تكاليف و حدود و وظائف دينى رها نموده و آزاد ساختيد، و هر آنچه ديده و شنيده و مى‏ دانستيد را به دور انداختيد »
 آری علت آن دل های قفل زده شده و آن زبان های لال شده و آن تیغ های زنگار گرفتۀ در نیام که می توانستند هر سه از حریم دین و ولایت جانانه دفاع کنند و برگ دیگری بر آن سوابق بفزایند این هاست: « رفاه زدگی و راحت طلبی و دنیا طلبی، روی برگردانی از ولایت، لاقیدی و بی تفاوتی نسیت به تکالیف دینی و سرانجام فراموش کردن هر آنچه روزی جزء باورهای ایمانی و اعتقادات قلبی بوده است. » بدون هیچ توضیح دیگری کلام نورانی فاطمی (س) هم اینک چراغ راه ماست تا به خوبی آفت هایی را که منجر به منحرف شدن حرکت یک جامعه دینی، که سال ها برای برقراری و بسط آن رنج ها کشیده شده و خون ها ریخته شده است بشناسیم.

برای مطالعه کامل خطبه فدکیه رک به الاحتجاج مرحوم طبرسی

لینک این یادداشت در:

در پاسخ مکتوب اول جناب مطهری این چنین آمده است:

«افسوس که برخی جوانان پاک و انقلابی می پندارند امثال آقای پناهیان درک عمیقی از معارف اسلامی داشته و به جای خواندن کتب شهید مطهری معلومات خود را از منابر این چنینی می گیرند.»

در نامه یا پاسخ دوم به جواب های حجت الاسلام پناهیان هم روح بی انصافی و قضاوت ناحق، این گونه در این کلمات تکرار شده است:

«مکاتبۀ با جنابعالی دو مسألۀ مرا حل کرد. اول آن که چه می شود که از میان برخی مذهبی ها با احساسات پاک دینی یک دفعه افرادی هتاک بیرون می آیند. از پاسخ های جنابعالی و نحوۀ برخوردتان برایم روشن گردید که این گونه سخنان شعاری، تحریف آمیز، یک طرفه و بعضاً متهافت است که چنین افرادی را به جامعه تحویل می دهد. 

مشکل دومی که برای من حل شد این بود که چرا بیشترین پرسشی که از من می شود این است که اگر پدرتان زنده بود با او چه می کردند؟ حال، نگرانی آنان را به خوبی درک می کنم. اگر شهید مطهری زنده بود و به دفاع از حقوق مردم بر می خاست آیا قویا محتمل نبود که افرادی چون شما با چند تحریف جانانه نظير آنچه درباره تعبیر من راجع به آیت الله منتظری کردید، جوانان انقلابی پاک و شیعه ای را که در تنور جنابعالی پخته شده اند به سوی استاد روانه می کردید؟»

در رابطه با این چند جملۀ احساسی و تند و تیز فرزند محترم شهید عزیز استاد مطهری، من هم فقط این چند جمله را خطاب به ایشان عرض می کنم، البته اگر در پایان مرا نیز در شمار جوانان پخته شده در تنور حجت الاسلام پناهیان نبینند: